CNC torna tezgahları; mil, ayna, taret ve kızak sistemleriyle yüksek hassasiyet gerektiren talaşlı imalatın en kritik makinelerindendir. Bu tezgâhların uzun ömürlü, güvenli ve stabil çalışabilmesi için düzenli ve planlı periyodik bakım şarttır. Bakımı ihmal edilen CNC tornalarda yüzey kalitesi düşer, ölçü kaçmaları artar ve pahalı mekanik arızalar kaçınılmaz hale gelir.
Bu yazıda CNC torna tezgâhlarında hangi bakımlar yapılır, hangi zaman aralıklarında yapılmalıdır ve kritik bakım noktaları detaylı şekilde ele alınmıştır.
CNC Torna Tezgahlarında Periyodik Bakımın Önemi
- Parça ölçü hassasiyetini ve yüzey kalitesini korur
- Spindle, ayna ve taret sistemlerinin ömrünü uzatır
- Plansız duruşları ve üretim kayıplarını azaltır
- Takım kırılmalarını ve iş kazalarını önler
- Enerji ve bakım maliyetlerini düşürür
CNC Torna Bakım Periyotları
CNC torna tezgâhlarında bakım işlemleri genellikle günlük, haftalık, aylık, 3 aylık, 6 aylık ve yıllık periyotlar halinde planlanır.
🔹 Günlük Bakım (Operatör Bakımı)
Her vardiya sonunda veya başında yapılması önerilir.
- Tezgâh içi talaş ve kirlerin temizlenmesi
- Kızaklar ve teleskopik muhafazaların kontrolü
- Merkezi yağlama sisteminin çalışmasının kontrolü
- Hidrolik basınç değerlerinin kontrolü
- Ayna açma-kapama fonksiyonunun test edilmesi
- Soğutma sıvısı seviyesinin kontrolü
- Kapı switchleri ve acil stopların kontrolü
- Alarm ve uyarı kayıtlarının incelenmesi
🔹 Haftalık Bakım
- Lineer kızak ve kızak yüzeylerinin temizliği
- Otomatik yağlama tankı seviyesinin kontrolü
- Pnömatik hava filtresi ve regülatörlerin su tahliyesi
- Ayna çenelerinin temizliği ve gözle kontrolü
- Taret indeksleme hareketinin kontrolü
- Elektrik panosu fanlarının çalışmasının kontrolü
🔹 Aylık Bakım
- Spindle konik yüzeyinin ve ayna bağlantısının temizlenmesi
- Ayna hidrolik hortum ve bağlantılarının kaçak kontrolü
- Taret kilitleme mekanizmasının kontrolü
- Takım bağlama civatalarının sıkılık kontrolü
- Limit switch ve referans sensörlerinin kontrolü
- Soğutma nozullarının temizliği
🔹 3 Aylık Bakım
- Soğutma sıvısı tankının temizlenmesi
- Hidrolik ve pnömatik filtrelerin temizliği / değişimi
- Kızak ve ball screw yağlama hatlarının kontrolü
- Elektrik panosu içinin tozdan arındırılması
- Topraklama ve kablo bağlantılarının kontrolü
🔹 6 Aylık Bakım
- Hidrolik yağ kondisyonunun kontrolü (renk, koku, partikül)
- Spindle rulman ses ve sıcaklık kontrolü
- Ayna tutma kuvvetinin (clamping force) kontrolü
- Taret indeksleme hassasiyetinin kontrolü
- Kayışlı spindle sistemlerinde kayış gerginliği kontrolü
- Backlash ve eksen tekrarlanabilirliğinin ölçülmesi
🔹 Yıllık Bakım (Detaylı Servis Bakımı)
Bu bakım genellikle yetkili servis veya deneyimli bakım personeli tarafından yapılmalıdır.
- Hidrolik yağın tamamen değiştirilmesi
- Merkezi yağlama sisteminin detaylı temizliği
- Spindle ve ayna sisteminin detaylı kontrolü
- Taret mekanizmasının revizyonu
- Elektrik panosunun termal kamera ile kontrolü
- CNC parametreleri ve ladder yedeklerinin alınması
- Makine hassasiyet ve geometrik doğruluk testleri
CNC Torna Tezgahlarında Ayna ve Taret Bakımına Özel Notlar
- Ayna çeneleri düzenli sökülüp temizlenmelidir
- Yumuşak çeneler belirli periyotlarla yeniden işlenmelidir
- Taret kilitleme yüzeylerinde yağ ve talaş birikimine izin verilmemelidir
- Hidrolik basınç düşüklüğü parça fırlatma riskine yol açar
Bakım Kayıtlarının Tutulması Neden Önemlidir?
Yapılan tüm bakım işlemleri kayıt altına alınmalıdır. Bu sayede:
- Tekrarlayan arızalar analiz edilir
- Yedek parça ve sarf malzeme planlaması yapılır
- Makine performansı uzun vadeli takip edilir
- İş güvenliği ve kalite standartları korunur
Sonuç
CNC torna tezgâhlarında periyodik bakım; üretim kalitesi, iş güvenliği ve makine ömrü açısından vazgeçilmezdir. Planlı bakım yaklaşımı sayesinde arızalar oluşmadan önlenir, üretim sürekliliği sağlanır ve işletme maliyetleri önemli ölçüde düşer.
